Uşak'ta bir işletme için doğru başlangıç noktası
Uşak'ta tekstil, seramik, deri ya da tarım sektöründe iş yapıyorsanız web ve mobil ihtiyaçlarınız büyük şehirlerdekinden farklı. Size herkesin mobil uygulaması olmalı diyen ajanslardan uzak durun. Çoğu Uşak'lı KOBİ için doğru başlangıç noktası iyi yapılmış bir kurumsal site ya da B2B katalog portalıdır. Mobil uygulama, ancak sahada çalışan ekipleriniz veya son müşteriyle sürekli etkileşim gereken bir iş modeliniz varsa mantıklı.
Biz RadKod'da son yıllarda Ege bölgesindeki üretici firmalarla çalışırken şunu gördük: talep edilen mobil uygulamaların yarıdan fazlası aslında mobil uyumlu bir web panelle çözülebiliyor. Uygulama beraberinde App Store ve Google Play onayı, iki platform için ayrı bakım, kullanıcı güncelleme alışkanlığı gibi yükler getiriyor. Gerçekten gerekmiyorsa bu yükü almayın.
Web sitesi türleri ve hangisi size lazım
Kurumsal tanıtım sitesi
Amaç firmanızı görünür kılmak, referans vermek, iletişim noktası oluşturmak. 5-10 sayfa, varsa iki dil, basit bir iletişim formu. Bu tip siteler için WordPress ile özel tema ya da Astro, Next.js gibi modern statik/SSR çözümler yeterli. Maliyet-performans olarak en makul seçenek.
Dikkat: kurumsal siteyi ucuz şablonla yapan bir ajans seçerseniz, üç yıl sonra tasarımı değiştirmek istediğinizde sıfırdan başlamak zorunda kalabilirsiniz. Vendor lock-in gerçek bir sorun, bedava değil.
E-ticaret
Uşak'taki tekstil ve ev tekstili firmalarının son beş yılda en çok sorduğu şey bu. Türkiye pazarı için IdeaSoft, Ticimax, T-Soft gibi hazır altyapılar var. Aylık ücret ödüyorsunuz, hızlı kuruluyor, kargo ve ödeme entegrasyonları hazır. Küçük ve orta ölçekli satıcı için mantıklı bir başlangıç.
Ama katalog büyüdükçe, özel iş mantığı (B2B fiyat listesi, bayi kademelendirmesi, ERP stok entegrasyonu) arttıkça bu hazır altyapılar yetersiz kalmaya başlıyor. O noktada WooCommerce, Shopify ya da tamamen özel bir Laravel/Node.js backend ile Next.js frontend düşünmek gerek.
B2B portal ve özel yazılımlar
Bayilerinize özel fiyat listesi, sipariş girişi, cari hesap görüntüleme sunmak istiyorsanız buradasınız. Bu tip projelerde hazır altyapı yok, özel geliştirme şart. ERP'nizle (Logo, Mikro, Netsis) entegrasyon olmazsa olmaz. Bu entegrasyon çoğu zaman projenin teknik olarak en zor kısmıdır; ajans seçerken bu deneyimi olanları tercih edin. Referans projede Logo ile senkronize yazan bir ajans, tecrübesizinden birkaç ay öndedir.
Mobil uygulama: ne zaman gerçekten lazım?
Mobil uygulama şu durumlarda mantıklı:
- Sahada çalışan ekibiniz var ve offline çalışması gerekiyor (saha satış, servis, envanter sayımı)
- Kamera, GPS, bildirim gibi cihaz özelliklerini yoğun kullanmanız gerekiyor
- Son kullanıcıyla günlük etkileşiminiz var (sadakat, rezervasyon, servis talebi)
- Performans kritik ve web yeterli değil
Bunların hiçbiri yoksa, PWA (Progressive Web App) çoğu işi görür. App Store kuyruğunda beklemeden, tek kod tabanıyla, daha ucuza.
Native mi, cross-platform mi?
Bütçe yeterliyse ve uzun vadeli bir ürün kuruyorsanız iOS için Swift, Android için Kotlin ile native geliştirme hâlâ en temiz yol. Ama çoğu işletme için iki ayrı ekip tutmak gerçekçi değil. Bu yüzden Flutter ve React Native pazarın büyük çoğunluğunu kapmış durumda.
Biz RadKod'da Flutter'ı tercih ediyoruz, özellikle UI tutarlılığının kritik olduğu projelerde. Ama React Native'in kendine has iyi olduğu noktalar var: web ekibiniz zaten React biliyorsa, aynı insanlarla mobil de yapmak anlamlı. İki framework'ü de denemeden X kesin daha iyi diyen bir ajansa şüpheyle yaklaşın; genelde bildikleri tek şeydir.
Ajans seçerken sormanız gereken sorular
Bir yazılım ajansıyla görüşürken yüzeysel portfolyo sorusunun ötesine geçin:
- Kaynak kodu kime ait olacak? Cevap size olmalı. Sözleşmeye yazılmalı.
- Hangi repo'da tutulacak, ben erişebilir miyim? GitHub ya da GitLab'da sizin organizasyonunuzda olmalı.
- Hosting ve domain kimin adına kayıtlı? Sizin adınıza. Ajansın değil.
- Bu projeyi başka bir ajans devralabilir mi? Evet demeleri gerek. Hayır sadece biz bakabiliriz cevabı vendor lock-in demektir.
- Bakım fazında saat ücreti mi, paket mi? İkisinin de sorunu var ama şeffaf olmalı.
- Test ortamı (staging) olacak mı? Olmadan canlıya deploy yapanlardan uzak durun.
- Teknoloji seçimine neden bu yaklaşımı öneriyorsunuz? En iyisi budur cevabı yetersiz. Trade-off'ları konuşabilmeli.
Kırmızı bayraklar
- Hepsi dahil sabit fiyat diyen ama kapsam dokümanı yazmayan ajanslar. Kapsam yazılı değilse, dahil olmayanlar sonradan fatura olarak gelir.
- Sadece görsel mockup gösterip teknik mimariden bahsetmeyenler. Güzel görünüyor yetmez; veritabanı tasarımı, API yapısı, performans hedefleri konuşulmalı.
- Canlıda çalışan referans gösteremeyenler. En az 2-3 yaşayan proje gösteremeyen biri size nasıl güvence versin?
- Her şeyi WordPress ile yaparız diyenler. WordPress harika bir araç ama her sorunun çözümü değil. B2B portal, yüksek trafik e-ticaret, özel iş mantığı gerektiren proje için doğru araç olmayabilir.
- Piyasanın çok altında fiyat teklifleri. Yazılım emek işi; saatlik maliyetin altına inen teklif, eksik iş demektir. O eksik iş altı ay sonra sizin probleminiz olur.
Bakım gerçeği
Yazılımın bitişi diye bir şey yok. Teslim edildikten sonra da sürüyor: güvenlik güncellemeleri, PHP/Node.js sürüm geçişleri, iOS ve Android yeni sürüm uyumluluğu, üçüncü parti API değişiklikleri. Bir web projesinin yıllık bakım maliyetini, ilk geliştirme bütçesinin yaklaşık %15-25'i civarında bekleyin. Mobil uygulamalarda bu oran biraz daha yüksek, çünkü Apple ve Google sürekli yeni kurallar çıkarıyor.
Apple her yıl yeni iOS sürümünde bir şeyleri bozar. Android parçalı yapısı yüzünden farklı cihazlarda farklı davranır. Bunları takip etmek, düzeltmek sürekli iş. Projeyi teslim alıp unutacak bir ajans aramayın; uzun vadeli çalışabileceğiniz birini arayın.
Somut bir sonraki adım
Şu an bir ajans arıyorsanız:
- İhtiyacınızı 1 sayfada yazın: ne istediğinizi, kime çözüm getireceğini, başarı kriterinizin ne olduğunu. Bu belge olmadan sağlıklı teklif alamazsınız.
- En az 3 farklı ajansla görüşün. Teklifleri yan yana koyun. Fiyat değil, kapsam ve garanti kıyaslayın.
- Yukarıdaki soruların cevabını yazılı isteyin. Sözlü söz verip kağıda yazmayanlar risk taşır.
- Sözleşmeyi avukata göstermeden imzalamayın. Özellikle fikri mülkiyet, kaynak kod teslimi ve gizlilik maddelerine bakın.
Uşak'ta ya da Ege'de bir iş yapıyor ve bu süreci daha derinden konuşmak istiyorsanız, radkod.com üzerinden bize yazabilirsiniz. Projenize uygun olmadığımızı düşünürsek dürüstçe söyleriz; her işi kabul eden ajans hiçbir işi iyi yapamaz.